جمعه, ۰۴ فروردین ۱۳۹۶

درباره ما

Close
»   اخبار, تاریخ نگاری اسارت  »   «حقوق بشردوستانه در جنگ ایران و عراق؛ مرور رفتار عراق»
۸ شهریور ۱۳۹۵ , ساعت ۸:۲۰
«حقوق بشردوستانه در جنگ ایران و عراق؛ مرور رفتار عراق»

«حقوق بشردوستانه در جنگ ایران و عراق؛ مرور رفتار عراق»

«زندان الرشید زندانی امنیتی در شهر بغداد است که مرکز نگهداری زندانیان سیاسی و نظامی رژیم بعث عراق و همچنین اسیران ایرانی بود که بازجویی از خود مقاومت نشان می دادند یا اینکه از مقامات ارتشی و افراد رده بالای سیاسی و سپاهی بودند. بازجویان متخصص از این افراد بازجویی می کردند و آن ها را شکنجه می کردند. بنا به گزارشی، آقایان تندگویان، یحیوی و بوشهری و یک هیئت تکنسین کشاورزی تا مدت ها در این زندان در وضعیت وخیمی به سر می بردند و به صورت انفرادی تحت شکنجه قرار داشتند. آقای تندگویان را در شبی نامعلوم به محلی بردند که هیچ کس از آن اطلاعی نداشت.»



«حقوق بشردوستانه در جنگ ایران و عراق؛ مرور رفتار عراق» نوشته ی آزاده نعمت پورمحمدی، پژوهشی است حقوقی پیرامون رفتار رژیم بعث عراق در جنگ هشت ساله با ایران که به کوشش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال ۱۳۸۵ چاپ و در دسترس علاقمندان و پژوهشگران این عرصه قرار گرفته است.

تجاوز ناجوانمردانه ی ارتش بعث عراق به مرزهای ایران اسلامی در شهریور ماه ۱۳۵۹ نقض آشکار مهم ترین و مسلم ترین اصل حقوق بین المللی و منشور سازمان ملل متحد یعنی اصل منع توسل به زور و تحریم جنگ در روابط بین الملل بوده است. بی توجهی و بی احترامی رژیم صدام به قوانین و مقررات بین المللی فقط در نقض اصل عدم توسل به زور خلاصه نمی شد بلکه این رژیم در طول جنگ تحمیلی بارها و بارها با نادیده گرفتن بسیاری از قواعد و معاهدات بین المللی، بدیهی ترین اصول و حقوق انسانی را نقش کرده و به ارزش های اخلاقی و کرامت انسانی خدشه وارد نمود.

اما جنبه ی حقوقی جنگ هشت ساله، و بررسی آن از دیدگاه حقوق بین الملل موضوع گسترده ای است که به اندازه ی اهمیت اش به آن پرداخته نشده است.

مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که وظیفه ی تدوین تاریخ جنگ ایران و عراق رابرعهده دارد، کتاب «حقوق بشردوستانه در جنگ ایران و عراق» را به دست چاپ سپرده است.

در این کتاب تلاش شده با بیان مصادیقی، گوشه ای از رفتارهای جنایتکارانه ی رژیم بعث عراق در طول جنگ تحمیلی با متن معاهدات و قوانین حقوق بشردوستانه ی بین المللی مقایسه و به روش علمی مورد بررسی قرار گیرد.

نویسنده ی کتاب خود از آزادگان سرافراز میهن اسلامی مان است که مدت ها در صحنه های دفاع از سرزمین ایران اسلامی حضور داشته و در جبهه های نبرد حق علیه باطل به اسارت متجاوزان بعثی در آمده است.

آزاده سرافراز نعمت اله پور محمدی که سال های متمادی در عراق شاهد رفتارهای غیرانسانی نیروهای بعثی با رزمندگان و اسیران ایرانی بوده است، در کتاب خود کوشیده است با توجه به اسناد و مدرک و شواهد موجود و شهادت شاهدان هینی و دسترسی به قربانیان، برخی از موارد نقض حقوق بشردوستانه ی بین المللی توسط دولت بعث عراق را به صورت مستند تشریح کند.

این کتاب قصد بررسی ابعاد حقوقی تجاوز رژیم بعث عراق به ایران اسلامی را ندارد، بلکه در پی آن است تا میزان پایبندی دولت بعثی عراق را به حقوق بشردوستانه ی بین المللی و قواعد و مقررات حاکم بر جنگ ها و درگیری های مسلحانه به ویژه کنوانسیون های ژنو و پروتکل های الحاقی آن که خود آن ها را نپذیرفته و نسبت به اجرای آن متعهد شده است، روشن کند.

مطالب و مباحث کتاب در پنج فصل کلی و چندین بخش جزئی ساماندهی و تدوین شده است. مفهوم، تاریخچه و سیر تکوین حقوق بین الملل بشردوستانه، رفتار عراق با افراد و اهداف غیرنظامی، رفتار عراق با نظامیان و اسیران جنگی، استفاده ی گسترده ی عراق از سلاح های شیمیایی و به کار گیری سایر روش های منع شده در جنگ عناوین فصل های این کتاب است.

حقوق-بشردوستانه-در-جنگ-ایران-و-عراق-مرور-رفتار-عراق

در فصل اول سیر تکوین و تکامل حقوق جنگ درج شده و به اختصار نیز به رویه قضایی بین الملل و عملکرد سازمان ملل متحد در قبال حقوق بشردوستانه اشاره شده است.

به گفته ی نویسنده تدوین این فصل بدان جهت بوده که خواننده با حقوق بشردوستانه ی بین المللی آشنا شود.

در فصل دوم رفتار دولت عراق با افراد و اهداف غیرنظامی و وجود موانع قانونی درباره ی این گونه اعمال و اقدامات بررسی می شود.

بررسی رفتار رژیم بعث عراق با افراد نظامی در صحنه های نبرد و اسیران جنگی در اردوگاه های عراق موضوع فصل سوم کتاب است که در آن با ذکر مصادیقی، این رفتارها با کنوانسیون های ژنو و پروتکل های الحاقی آن مقایسه می شود.

در فصل چهارم نویسنده به استفاده ی گسترده ی عرق از سلاح های مرگبار شیمیایی پرداخته است. و در فصل پایانی نیز به روش های منع شده در جنگ که توسط رژیم بعث عراق اعمال شده، می پردازد.

نویسنده در مقدمه ی کتاب آورده است:

«… اگر در جای جای آن، وانین حقوق بشردوستانه، پایه و اساس رد یا پذیرش مواضع و رفتارهای دو نیروی متخاصم قرار گرفته، این بدان معنا نیست که قوانین مزبور صد در صد صحیح و مبتنی بر ارزش های حقیقی، دینی یا خدا محوری تنظیم شده اند. آشکار است که پدیدآورندگان حقوق بشردوستانه، جملگی از اهداف و انگیزه های واحد برای تحقق صلح واقعی و همزیستی مسالمت آمیز برخوردار نبوده اند، به ویژه اینکه امروز که قدرت های بزرگ با استفاده ی ابزاری از عامل حقوق بشردوستانه علیه ملل مستضعف جهان، ظلم و توطئه های پی در پی روا می دارند در نتیجه اهداف و انگیزه های آنان در تلاش برای حفاظت از حقوق بشردوستانه، مورد تردید است. از طرفی چنانچه قوانین اسلام در حوزه ی جنگ دفاع و صلح مورد مطالعه و دقت قرار گیرد. بدون شک قوانین بهتری و مناسب تری در مقایسه با قوانین فعلی حقوق بشر دوستانه می توان جایگزین کرد.»

دو فصل کتاب به فتار رژیم بعث عراق با افراد نظامی و غیرنظامی و زندگی اسیران ایرانی در اسارتگاه های عراق اختصاص یافته که مبحث آن می تواند مورد استفاده ی محققان و پژوهشگران در زمینه ی اسارت و آزادگان قرار گیرد.

«رفتار عراق با افرد و اهداف غیرنظامی» عنوان فصل دوم کتاب است و در شش مبحث فراهم آمده که سه بخش ابتدایی نحوه ی برخورد دشمن بعثی با افراد و اسیران غیرنظامی تشریح داده شده است.

نویسنده در شروع این فصل به اصل تفکیک در حقوق بشردوستانه ی بین المللی که حاکی از تفاوت قائل شدن بین نظامیان و غیرنظامیان در منازعات و درگیری های مسلحانه می باشد، اشاره می کند.

براساس این دکترین، تلاش جامعه بین المللی بر این قرار داشت تا بین افراد نظامی و غیرنظامی تفاوت قائل شوند تا از این طریق افرادی که در مخاصمه ی مسلحانه مشارکت مستقیم ندارند از مخاطرات و آثار زیان بار آن مصون بمانند.

بنابر اظهارات مولف، حقوق عرفی و قراردادی مجموع عمومی سازمان ملل متحد، حقوق بسیاری برای افراد غیرنظامی در نظر گرفته اند که دولت ها براساس تعهدات شان به رعایت حقوق مزبور ملزم اند.

پورمحمدی پس از آن به موارد نقض حقوق افراد غیرنظامی توسط ارتش عراق پرداخته و این موارد را در ذیل سه عنوان به طور جداگانه مورد بررسی و مطالعه قرار می دهد.

«انتقال اجباری غیرنظامیان به داخل خاک عراق» عنوان اولین بخش از این فصل است. ارتش عراق پس از یورش ناجوانمردانه به مرزهای ایران اسلامی، بدن توجه به حقوق بین الملل بشردوستانه به ویژه در مورد غیرنظامیان اقدام به انتقال اجباری ساکنان مناطق اشغالی نمود و بدین ترتیب تعهدات بین المللی خود را نقض کرد.

در این بخش نمونه هایی از انتقال و کوچ اجباری ساکنان شهرها و روستاهای مرزی به داخل خاک عراق که مجامع جهانی از جمله سازمان ملل متحد و کمیته ی بین المللی صلیب سرخ جهانی انجام گرفتن این اقدامات را تأیید کرده اند، منعکس شده است و بخش هایی از این گزارشات نیز درج شده است.

بر طبق گزارشات هیأت اعزامی دبیر کل وقت سازمان ملل متحد در اسفند ۱۳۶۲ که پس از بازدید از اردوگاه های اسرای جنگی در عراق منتشر شده، ده ها هزار تن از غیرنظامیان ایرانی از مناطق مرزی خوزستان و کردستان در طی جنگ عراق آواره و جابجا شده اند.

در قسمتی از یکی از گزارش های کمیته ی بین المللی صلیب سرخ جهانی پیرامون نقض کنوانسیون های ژنو توسط رژیم بعث عراق آمده است:

«در مورد رژیم عراق با اسیران باید از رفتار با شهروندان غیرنظامی مناطق اشغال شده، آغاز کرد. سربازان عراقی پس از اشغال  این مناطق برخلاف مواد ۴۹ و ۶۳ قرارداد چهارم ژنو، چهار هزار تن از جمله پیرمردان، زنان و کودکان را به داخل خاک عراق بردند که با گذشت چندین سال از جنگ هنوز از سرنوشت تعداد زیادی از این افراد اطلاعی در دست نیست.»

در همین مبحث نامه ی سری و فوری سپاه سوم ارتش عراق انعکاس یافته که موید این مطلب است که کوچ و انتقال اجبلری مردم مناطق اشغالی به داخل خاک عراق بر اساس برنامه های سراسری و طراحی شده از سوی ارتش عراق بوده است.

«اعدام انفرادی و دسته جمعی غیرنظامیان در مناطق اشغال شده» دومین مورد ا نقض حقوق غیرنظامیان توسط رژیم بعث عراق می باشد که در فصل دوم این کتاب مورد بررسی قرار گرفته است.

به اسارت گرفتن مردم شهرها و غیرنظامیان از موارد نقض حقوق بین الملل بشردوستانه است که نویسنده در فصل دوم کتاب و تحت عنوان «اسیر کردن غیرنظامیان و نگهداری آنان در اردوگاه های اسیران جنگی» بدان پرداخته است.

پورمحمدی در این گفتار جنبه ی دیگری از نقض قوانین و مقررات بین المللی توسط ارتش بعث عراق را در کانون توجه قرار داده و با استناد به اظهارات نیروهای عراقی و اسیران ایرانی و همچنین گزارشات کمیته ی بین المللی صلیب سرخ جهانی در بازدید از اردوگاه های اسیران جنگی ایرانی مبنی بر به اسارت گرفتن افراد غیرنظامی، اقدامات رژیم بعثی را با کنوانسیون های ژنو مقایسه کرده و مورد مداقه قرار می دهد.

«رفتار عراق با اهداف غیرنظامی، مکان ها و اموال عمومی و خصوصی»، «حملات گسترده هوایی، موشکی و توپخانه ای به مناطق مسکونی و مردم غیرنظامی»، «حمله به آثار و اموال فرهنگی» از دیگر بحث های مطرح شده در این کتاب است.

«رفتار عراق با نظامیان و اسیران جنگی» عنوان و موضوع سومین فصل کتاب است. در این فصل با استناد به قوانین و حاکم بر رفتار با اسیران جنگی و مفاد کنوانسیون های چهارگانه ی ژنو به تبیین رفتار رژیم بعث عراق با اسیران ایرانی پرداخته شده است.

از آنجایی که نحوه ی برخورد نیروهای عراقی با اسیران جنگی ایرانی در مراحل مختلف اسارت متفاوت بوده است، لذا نویسنده نیز این رفتارها را در دو بخش یعنی در عرصه های نبرد و در دوران اسارت مورد مطالعه قرار داده است.

نویسنده به دلیل اهمیت رفتار ارتش عراق با نظامیان مقابل خود در صحنه های نبرد و همچنین رفتار با اسیران جنگی در اردوگاه ها، این رفتارها را در دو بخش جداگانه تشریح و با موازین بین المللی و به خصوص کنوانسیون های چهارگانه ی ژنو مقایسه می نماید و مورادی چند از نقض حقوق اسیران جنگی را بیان می کند.

در بخش اول که عنوان «رفتار عراق با نظامیان در صحنه های نبرد» را بر خود دارد، از نحوه ی برخورد وحشیانه ی نیروهای عراقی با اسیران ایرانی در جبهه های جنگ سخن رانده شده و از برخی اقدامات جنایتکارانه ی رژیم بعث عراق شامل اعدام پاسداران و نظامیان هنگام درگیری، قتل عام رزمندگان مجروح و شکنجه ی رزمندگان هنگام دستگیری در عرصه های نبرد، با استناد به اسناد و مدارک و شواهد موجود پرده برداشته می شود.

حکم اعدام برای پاسداران و اعدام نظامیان در زمان دستگیری و به اسارت درآمدن از جمله جنایاتی است که به دستور صدام صورت می پذیرفت:

«… فرمان روزانه شماره یک صدام حسین به تمامی افسران واحدهای موجود در جبهه  و مشاهدات عینی اسیران آزاده شده ی ایرانی و اسیران عراقی در ایران و همچنین اسندی که از ستادهای فرماندهی عراق به دست نیرهای ایرانی افتاده است، نشان می دهد که افسران عالی رتبه ی عراقی موظف شده بودند که پاسداران اسیر را اعدام کنند.»

نویسنده در ادامه به نمونه هایی از دستورات صادر شده براساس فرمان صدام توسط افسران عالی رتبه ی عراقی اشاره می کند:

«در جنگ ایران و عراق شخص صدام حسین رئیس حکومت و فرمانده ی کل نیروهای مسلح عراق، فرمان اعدام نظامیان ایران را صادر کرده است، بنابراین در صورت تشکیل یک دادگاه جنگی برای رسیدگی به جنایات جنگی نظامیان عراقی وی متهم ردیف اول خواهد بود زیرا اعلام غیرقانونی و بدون محاکمه ی نظامیان، نقض قوانین و معرف های جنگی به شمار می رود. بدین ترتیب قتل یا بدرفتاری با اسیران جنگی نه تنها جنایت جنگی بلکه جنایت علیه بشریت هم محسوب می شود چرا که جنایت علیه بشریت از زمره اقدامات خشونت آمیزی است که متضمن نقض یا سلب حقوق اساسی افراد انسانی می باشد.»

در این گفتار علاوه بر درج قسمت هایی از گزارش هئیت اعزامی دبیر کل سازمان ملل به ایران و عراق، اظهارات تنی چند از اسیران ایرانی که شاهدات عینی اعدام اسیران ایرانی به دست نیروهای عراقی بوده اند، منعکس شده است.

تکان دهنده ترین نمونه ای که از جنایات دشمن بعثی در این بخش نقل می شود، مربوط به نحوه ی به شهادت رسیدن شهید رضا رضائیان در هنگام اسارت به دست یک افسر ارتش عراق است که از قول شاهد ماجرا نقل می شود:

«رضا رضائیان که در جبهه دارخوین مسئولیت شناسایی منطقه ی غرب کارون را داشت، به دستور فرمانده اش حسین خرازی برای شناسایی عوامل نفوذی دشمن با همرزمش محسن به سوی منطقه ی حد فاصل خط خودی و خط دشمن حرکت کردند. هنوز از حاشیه ی رودخانه دور نشده بودند که یک سنگر دشمن توجه شان را جلب کرد به طرف آن رفتند. نیروهای دشمن متوجه آن ها شده محاصره و دستگیرشان کردند. پس از شکنجه و آزار وحشیانه، افسر عراقی سرنیزه ای در ران محسن فرو برد که خون از ران اش فوران کرد. سپس به سراف رضائیان رفت وگفت اگر مقاومت کنی، کف سرت را می برم! رضائیان سرش را پائین انداخت. افسر عراقی پا روی سینه اش گذاشت و او را به پشت خواباندو دست رضائیان را بستند و ضربه ای به سرش زدند که از حال رفت اما از هوش نرفته بود. افسر عراقی به شقاوت تمام سر رضا رضائیان را از پیکرش جدا کرد؛  محسن که خون بسیاری از او رفته بود، هنوز به هوش بود و صحنه ی دست و پا زدن شهید رضائیان را مشاهده می کرد…»

تصویر پیکر سر شهید رضائیان که زینت بخش صفحات این بخش می باشد، نشانگر شدت سنگدلی، قساوت و شقاوت نیروهای عراقی نسبت به رزمندگان ایرانی است.

«یکی از دوستان هم اردوگاهی مان می گفت که داخل یکی از کانال ها درازکش خوابیدم. ساعت ۷ صبح بود که شنیدم یکی از اسیران مرتب می گوید اشهد ان لا اله الا الله. اشهد ان محمداً رسول الله. پس از چند لحظه نیروهای عراقی با شلیک گلوله آن برادر مجروح را به شهادت رساندند.»

«شکنجه رزمندگان در هنگام دستگیری» از دیگر اعمالی است که نیروهای بعثی در صحنه های نبرد انجام می دادند. به اعتراف اکثر عزیزان آزاده، شکنجه و بدرفتاری بی رحمانه ی نظامیان عراقی از همان نخستین لحظات اسارت در جبهه ها آغاز می شدو کمتر اسیر ایرانی وجود دارد که هنگام دستگیری در صحنه ی نبرد و به اسارت درآمدن، با رفتار وحشیانه و غیرانسانی نیروهای عراقی روبرو نشده باشد.

یکی از آزادگانی که در عملیات خیبر اسیر شده، نحوه ی مجروحیت اش را چنین شریح داده:

«هنگامی که نیروهای دشمن مرا دستگیر کردند سالم بودم، حتی یک ترکش ریز هم به من اصابت نکرده بود، اما یکی از افسران عراقی در انظار دیگر نیروها که در گرد من حلقه زده بودند، مرا دراز کرد و پاهایم را به گبار گلوله بست.»

«رفتار عراق با اسیران جنگی در دوران اسارت» بخش دیگری از فصل سوم کتاب است که مطالب آن در ذیل سه عنوان ارائه شده است. این سه عنوان عبارتند از:

رفتار با اسیران در اردوگاه ها، ناپدید شدن اسیران، اردوگاه های مخفی اسیران در عراق

نویسنده در این بخش به بیان و توضیح قواعد اساسی کنوانسیون های چهارگانه ژنو و پروتکل های الحاقی آن درباره ی حقوق اسیران جنگی در درگیری های مسلحانه بین المللی می پردازد و این قواعد را با نحوه ی برخورد و رفتار نیروهای عراقی با اسیران ایرانی در دوران اسارت، مطابقت می دهد و با تجزیه و تحلیل عملکرد رژیم بعث عراق در دوران اسارت، موارد نقض حقوق اسیران ایرانی را تشریح می کند.

پورمحمدی در این گفتار با درج موادی از کنوانسیون های ژنو و مقایسه ی آن ها با رفتار غیرانسانی دشمن بعثی، تخلفات رژیم عراق را در به شهادت رساندن اسیران ایرانی برشمرده و مسئولیت نقض این معاهدات را متوجه رژیم صدام می داند.

در این بخش بدرفتاری های نیروهای عراقی نسبت به اسیران ایرانی نیز مورد توجه قرار گرفته است. خاطرات آزادگان و قسمت هایی از گزارشات کمیته ی بین المللی صلیب سرخ جهانی که موید این رفتارهاست، خواننده را در جریان اعمال ظالمانه ی دشمن بعثی قرار می دهد.

در قسمتی از گزارش سالیانه ی کمیته بین المللی صلیب سرخ جهانی درباره خشونت های جسمی و بدرفتاری در اردوگاه های عراق چنین آمده است:

«نمایندگان کمیته ی بین المللی صلیب سرخ طی دیدارهایشان از اردوگاه ها شواهد بسیاری از خشونت های جسمی و بدرفتاری در اردوگاه ها را شنیده و مشاهده نمودند که بیشتر نگهبانان و اسیران مورد اطمینان حکومت عراق انجام داده بودند. آن ها اذعان کردند که در تمام اردوگاه ها بدون استثنا بر بدن تمام اسیران آثار کبودی مشهود بوده است. آن ها اسیرانی را دیده اند که به دلیل ضربات وارد شده بر سر یا گوش هایشان، شنوایی یک گوش خود را از دست داده یا به طور کلی ناشنوا شده بودند. همچنین بعضی از آن ها به دلیل ضربات وارد شده بر سرشان بینایی خود را از دست داده یا ضعف بینایی پیدا کرده بودند. آن ها اثر زخم ها و دندان های شکسته شده و… را نیز مشاهده کرده اند.

نمایندگان کمیته بین المللی صلیب سرخ اظهارات اسیران درباره ی آویزان کردن شان به سقف و نواختن تازیانه به کف پاهایشان، وصل کردن شوک ها الکتریکی، سوزندان و… را تأیید نمودند. کمیته بین المللی صلیب سرخ ضمن اشاره های مکرر به مقررات بی رحمانه و خشن حاکم بر اردوگاه های اسیران جنگی در عراق، سرانجام اجرای چنین مقرراتی را به دست نگهبانان و فرماندهان اردوگاه ها، در یادداشت ماه مه ۱۹۸۳ شدیداً محکوم کردند.»

«ناپدید شدن اسیران ایرانی» از دیگر موارد نقض کنوانسیون ژنو و معاهدات بین المللی می باشد که در گزارش های نمایندگان کمیته بین المللی صلیب سرخ به آن تصریح شده است.

در این قسمت گزارشاتی از نمایندگان کمیته بین المللی صلیب سرخ درج شده که در آن ها به مفقود شدن تعدادی از اسیران ایرانی اشاره شده است و علیرغم درخواست های مکرر آنان برای بازدید از این افراد، نمایندگان موفق به دیدار با اسرای ناپدید شده، نشدند.

«اردوگاه های مخفی اسیران در عراق» آخرین عنوان فصل سوم می باشد که در آن برخی از اردوگاه های مخفی عراق که اسیران ایرانی را در آن ها نگهداری می کردند، معرفی شده است.

گزارشات متعدد صلیب سرخ نشان می دهد، مقامات عراقی بی توجه به معاهدات بین المللی و کنوانسیون های ژنو صدها تن از اسیران ایرانی را در محل های مخفی زندانی و حبس کرده بودند که نمایندگان کمیته بین المللی صلیب سرخ هرگز نتوانستند به این مکان ها پا بگذارند. به گفته ی نگارنده، «بیشتر اسیران این اردوگاه ها را برادران سپاه پاسداران و بسیج و افرادی که نسبت به جمهوری اسلامی ایران متعهد بودند، تشکیل می دادند.»

زندان الرشید، زندان ابوغریب، اردوگاه ناصریه و محلی در وزارت دفاع در بغداد، مکان های مخفی نگهداری اسیران ایرانی بود که در خصوص آن ها توضیحاتی ارائه شده است.

«زندان الرشید زندانی امنیتی در شهر بغداد است که مرکز نگهداری زندانیان سیاسی و نظامی رژیم بعث عراق و همچنین اسیران ایرانی بود که بازجویی از خود مقاومت نشان می دادند یا اینکه از مقامات ارتشی و افراد رده بالای سیاسی و سپاهی بودند. بازجویان متخصص از این افراد بازجویی می کردند و آن ها را شکنجه می کردند. بنا به گزارشی، آقایان تندگویان، یحیوی و بوشهری و یک هیئت تکنسین کشاورزی تا مدت ها در این زندان در وضعیت وخیمی به سر می بردند و به صورت انفرادی تحت شکنجه قرار داشتند. آقای تندگویان را در شبی نامعلوم به محلی بردند که هیچ کس از آن اطلاعی نداشت.»

فصل چهارم با عنوان «استفاده ی گسترده عراق از سلاح شیمیایی» به موضوع حملات شیمیایی رژیم بعث عراق علیه ایران در جنگ تحمیلی اختصاص یافته است.

در این فصل، کاربرد سلاح شیمیایی توسط عراق در جنگ هشت ساله ی ایران و عراق را مورد بررسی قرار داده و ضمن درج معاهدات بین المللی درباره ی منع استفاده از سلاح های شیمیایی، موارد استفاده ی عراق از این سلاح را با استناد به گزارشات رسمی سازمان ملل متحد و نهادهای ذیربط به آگاهی خواننده می رساند.

«بکارگیری سایر روش های منع شده در جنگ» عنوان آخرین فصل کتاب است در این فصل موارد نقض پروتکل های الحاقی ۱۹۷۷ شامل توسل به حملات کورکورانه،حمله به تأسیسات غیرنظامی، آلوده کردن محیط زیست، حمله به خطوط کشتیرانی بین المللی و تهدید خطوط هوایی بین المللی و حمله به هواپیماهای مسافربری توسط رژیم بعث عراق در طول جنگ تحمیلی مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.

این کتاب به دلیل کمبود کتب تحقیقی و پژوهشی در زمینه ی دفاع مقدس و همچنین به خاطر نگاه علمی و حقوقی که به دوران دفاع مقدس داشته است، اثری قابل اعتنا و ارزشمند است که جا دارد از نویسنده و ناشر آن تقدیر به عمل آید.

نویسنده در کنار تجزیه و تحلیل رفتار دولت عراق در جنگ عملکرد این رژیم را نیز با قوانین و مقررات بین المللی و کنوانسیون های ژنو تطبیق داده و مسئولیت عراق در نقض حقوق بشردوستانه بین المللی را تبیین می نماید.

وی در پژوهش خود ضمن نگرش دقیق به عملکرد ارتش و نیروهای مسلح عراق در زمان جنگ تحمیلی و مقایسه ی آن با معاهدات بین المللی، می کوشد مسئولیت رژیم بعث عراق در موارد نقض قوانین و مقررات بین المللی را به مخاطب یادآوری نماید.

ارائه گزارشی مستند و علمی از رفتار عراق در دوره های مختلف جنگ تحمیلی، مرور اصول و مواد کنوانسیون های ژنو و پروتکل های الحاقی و دیگر معاهدات بین المللی، مشخص کردن تخلفات عراق و تعیین موارد نقض حقوق بشردوستانه بین المللی از ویژگی های کتاب حاضر است.

خصوصیت دیگر این اثر بررسی وضعیت حقوق اسیران ایرانی در دوران اسارت و چگونگی برخورد نیروهای بعثی با اسیران مظلوم و دربند ایرانی است که طی دو فصل بخشی از رفتارهای غیرانسانی و ظالمانه ی دشمن بعثی در دوران اسارت مورد مطالعه قرار گرفته و مغایرت این رفتارها با مفاد کنوانسیون های ژنو و دیگر معاهدات تشریح شده است.

کتاب «حقوق بشردوستانه در جنگ ایران و عراق، مرور رفتار عراق» در ۲۴۷ صفحه و با شمارگان ۳۰۰۰ نسخه در سال ۱۳۸۵ به کوشش مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چاپ و در دسترس عموم قرار گرفته است.

سجاد

,, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

مطالب مرتبط با موضوع اخبار  , تاریخ نگاری اسارت

معرفی و تجلیل از برندگان «جایزه ایثار و رسانه»
برندگان نهایی نخستین جایزه ایثار و رسانه، طی مراسمی با حضور معاون اول رئیس‌جمهوری و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی و تجلیل می‌شوند؛ دبیرخانه جایزه ایثار و رسانه با اشاره به ...
بمباران نشست «مهم» داعش در الانبار/ مجروحیت البغدادی تایید نشد
 به نقل از «السومریه‌نیوز»، «یحیی رسول» فرمانده عملیات مشترک عراق، یکشنبه‌ شب اعلام کرد: «دستگاه اطلاعاتی عراق به‌دقت تحرکات ابوبکر البغدادی، جنایتکار تروریست (سرکرده داعش) را رصد می‌کند. تاکنون زخمی شدن این ...
انتشار فهرستگان جدیدترین نسخ خطی اهدایی مقام معظم رهبری تا سال جدید
سیدمحمدرضا رضاپور، معاون اداره مخطوطات آستان قدس رضوی و کارشناس نسخ خطی،  با اشاره به فهرست‌نویسی نسخ خطی اهدایی از سوی مقام معظم رهبری به گنجینه این مرکز گفت: تاکنون 14 جلد از فهرستگان ...
روز شمار دفاع مقدس ( دوشنبه ۲۵ بهمن )
 • درگیری خونین ساواکی ها و عناصر ضدانقلاب با نیروهای انقلابی در تبریز (۱۳۵۷ش)• حمله هوایی رژیم بعث به شهرهای بهبهان و مسجد سلیمان در جریان جنگ تحمیلی (۱۳۶۲ش)• صدور حکم تاریخی «امام خمینی» مبنی ...

مطالب مرتبط با برچسب